Bài thuộc series Bài học thương nhân của KinhDoanh.net. Tụi tui kể lại chuyện người xưa theo kiểu gần gũi, lấy cái tinh thần để soi vô chuyện mần ăn bây giờ, chớ hổng phải chép sử. Vài chi tiết là truyền thuyết góp lại, bạn đọc lấy ý là chính nha.
Ở Sài Gòn xưa có câu cửa miệng: "Nhà Chú Hỏa". Người ta nói cái ông này có tới mấy ngàn căn nhà phố khắp đất Sài Gòn - Chợ Lớn, xây cả bệnh viện, khách sạn, mấy dãy phố mà tới giờ vẫn còn đứng đó. Vậy mà chuyện đời ổng, người ta hay mở đầu bằng một câu nghe muốn xỉu: ổng khởi nghiệp từ gánh ve chai.
Thiệt hay đồn? Tui kể bạn nghe, rồi mình lượm cái thiệt ra xài.
Giai thoại số một: gánh ve chai lượm được vàng
Chuyện kể là Hứa Bổn Hòa - người ta quen gọi Chú Hỏa - hồi mới qua xứ này nghèo rớt, đi mua bán ve chai, lông gà lông vịt, đồ cũ. Một bữa lượm trúng túi vàng trong đống đồ nát, hoặc mua trúng món đồ cổ giá trị liên thành, vậy là đổi đời.
Nghe sướng tai, mà tui thấy chỗ này phải tỉnh. Cái giai thoại "lượm được vàng" nó hấp dẫn vì ai cũng mê chuyện đổi đời sau một đêm. Nhưng nếu ổng giàu chỉ nhờ hên lượm được vàng, thì giàu xong tiêu cũng hết, lấy đâu ra cơ nghiệp mấy đời. Cái người ta hay quên kể là: sau cú đó (nếu có thiệt), ổng làm gì để cái may biến thành cái bền.
Bài học đầu nằm ngay đây. May rủi ai cũng có lúc gặp - trúng một lô hàng ngon, vớ một trend bán chạy, gặp một mối sộp. Nhưng người giàu bền hổng phải người gặp may, mà là người biết biến cú may thành cái nền. Vận may chỉ cho bạn cục vốn ban đầu, còn giữ được hay không là chuyện của cái đầu.
Cái thiệt: ổng đi vô nghề nhà đất
Bỏ qua phần truyền thuyết, cái ai cũng công nhận là Chú Hỏa hùn hạp làm ăn, rồi dồn sức vô nhà đất. Ổng mua đất, xây nhà phố cho thuê, gom dần thành một gia sản nhà cửa khổng lồ. Thời đó Sài Gòn đang lên, dân đổ về đông, nhu cầu chỗ ở chỗ buôn bán tăng vùn vụt. Ổng nhìn ra cái đó và đặt cược vô nó.
Đây mới là cái khôn thiệt: ổng chọn một thứ tài sản đẻ ra tiền đều đều và lâu dài, chớ hổng phải mua qua bán lại kiếm lời chớp nhoáng. Nhà cho thuê tháng nào cũng ra tiền, đất để đó càng ngày càng lên giá theo cái đà thành phố nở ra. Ổng kiên nhẫn gom, kiên nhẫn giữ, để thời gian làm giàu giùm mình.
Với người mần ăn nhỏ, cái tinh thần đáng học hổng phải là "đi mua nhà đất" - vốn đâu mà mua. Mà là: kiếm cho ra cái gì trong việc làm ăn của mình đẻ ra tiền đều và lâu. Một nhóm khách ruột mua đi mua lại. Một mặt hàng tháng nào cũng có người cần. Một cái uy tín khiến khách tự tìm tới. Đó mới là "bất động sản" của shop bạn - thứ nuôi bạn dài lâu, chớ hổng phải mấy cú bán trend ăn liền rồi thôi.
Xây cái còn lại với đời
Có một chuyện về Chú Hỏa mà tui khoái: ổng hổng chỉ xây nhà để cho thuê kiếm lời, mà còn bỏ tiền xây bệnh viện, cơ sở công ích cho thành phố. Mấy công trình gắn tên dòng họ ổng tới giờ vẫn còn, vẫn xài. Người ta nhớ ổng hổng phải vì ổng có bao nhiêu tiền, mà vì mấy cái ổng để lại còn dùng được cho người sau.
Tui hổng kêu chủ shop nhỏ phải đi xây bệnh viện. Nhưng cái ý thì xài được: làm ăn mà để lại được chút gì cho người ta thì cái tên mình sống lâu hơn cái túi tiền. Một shop chăm khách tử tế, đóng gói cẩn thận, tư vấn thiệt lòng - khách nhớ mặt, nhớ tên, giới thiệu người khác. Cái "tiếng" đó là tài sản hổng ghi trong sổ mà giá trị bậc nhứt.
Ba điều tui lượm được từ Chú Hỏa
Gói lại cho gọn, ba điều:
Một, may rủi ai cũng gặp, giữ được mới là tài. Trúng cú ngon thì mừng, nhưng đừng tưởng mình giỏi. Lo biến cái may thành cái nền vững, đừng xài hết rồi ngồi chờ cú may kế.
Hai, kiếm thứ đẻ tiền đều và lâu. Đừng sống bằng mấy cú chớp nhoáng. Tìm khách ruột, mặt hàng bền, cái uy tín tự kéo khách - đó là chỗ dựa dài hơi.
Ba, để lại chút gì cho người ta. Cái tiếng tốt, cách đối đãi tử tế còn theo bạn lâu hơn số dư tài khoản.
Muốn biết shop mình đang sống nhờ "khách ruột mua lại đều" hay chỉ nhờ mấy cú bán lẻ tẻ, bạn coi thử tỉ lệ khách quay lại và món nào bán đều tay bằng bộ công cụ phân tích đơn hàng của KinhDoanh.net. Thấy con số rồi mới biết cái "nhà cho thuê" của mình nằm ở đâu.
Nhắc nhỏ cho tỉnh
Đời Chú Hỏa cách nay cả trăm năm, chuyện kể tam sao thất bổn, riêng cái vụ "gánh ve chai lượm vàng" thì gần như giai thoại dân gian, nghe cho vui đừng coi là công thức làm giàu. Cái chắc ăn để học là cách ổng chọn tài sản sinh lời dài hạn và kiên nhẫn gom giữ. Mà bối cảnh của ổng là Sài Gòn thời đất rẻ người thưa rồi bùng nổ - thời nay khác xa, đừng bê y nguyên. Lấy cái tinh thần "tìm nguồn thu bền, giữ cho được, để lại cái tốt" là đủ xài rồi.
Bài viết cùng chuyên mục
