Bài thuộc series Bài học thương nhân của KinhDoanh.net. Tụi tui kể chuyện người xưa theo kiểu gần gũi, lấy cái tinh thần để soi vô chuyện mần ăn bây giờ, chớ hổng phải chép sử. Có chỗ sử liệu còn nhiều dị bản, bạn đọc lấy ý là chính nha.
Có những người giàu lên nhờ bán một món hàng. Cũng có người giàu nhờ mở một con đường cho thiên hạ đi qua. Mạc Cửu thuộc hạng thứ hai. Ông không chỉ mở tiệm, không chỉ gom hàng, mà nhìn một vùng đất còn lưa thưa rồi thấy trong đó tiếng mái chèo, tiếng mặc cả, tiếng tiền bạc chạy qua chạy lại. Hà Tiên hồi đó, với người khác có khi chỉ là chỗ xa xôi. Với ông, nó là cửa.
Mà trong nghề buôn, thấy được cái cửa trước người ta đã là hơn nửa phần thắng.
Người buôn nhìn đất khác người thường
Mạc Cửu gốc người Hoa, trôi dạt xuống phương Nam trong một thời loạn lạc. Đời người ta lúc đó hổng có Google Map, hổng có báo cáo thị trường, chỉ có con mắt và cái gan. Ông tới vùng Hà Tiên, nhìn biển, nhìn đường sông, nhìn người qua lại, rồi dựng cơ nghiệp ở đó. Dần dần nơi ấy thành chỗ tụ của dân buôn, dân làm ăn, dân muốn kiếm một đường sống mới.
Người thường nhìn đất coi có rộng không. Người buôn nhìn đất coi có dòng chảy không. Hàng có tới được không, người có tụ lại không, tin tức có chạy qua không, quyền lực có dòm tới không. Một cái bến cạn mà nằm đúng mạch thì quý hơn cái kho lớn nằm chỗ chết.
Muốn có chợ thì trước hết phải có người
Cái khôn của Mạc Cửu là ông hiểu đất muốn thành chợ thì phải có dân, có lệ, có chỗ người ta tin mà ghé. Ông chiêu dân, lập phố, gom người tứ xứ. Người buôn sợ nhứt là chỗ nay yên mai loạn, bữa nay bán được, bữa sau bị cướp, bị ép, bị đổi luật. Cho nên làm thương cảng hổng phải chỉ dựng nhà kho, mà phải dựng một cảm giác an toàn.
Shop nhỏ bây giờ cũng vậy. Muốn khách quay lại, trước hết phải làm cho người ta yên bụng: giá rõ, giao đúng, lỗi thì nhận, đổi trả nói sao làm vậy. Nơi nào khách thấy yên, nơi đó mới có chợ. Còn chỗ nào bán một lần rồi lật lọng, coi như tự phá bến của mình.
Đừng chỉ bán hàng, hãy đứng ở cái ngã ba
Mạc Cửu đáng học ở chỗ ông không chỉ hỏi “mình bán cái gì”, mà hỏi “người ta đi ngang đây cần gì”. Đó là tư duy của người đứng ở ngã ba. Ghe thuyền cần bến, dân buôn cần kho, người mới tới cần chỗ nương, hàng hóa cần đường ra biển. Khi mình đứng đúng chỗ nhu cầu gặp nhau, tiền bạc tự nhiên có lý do để ghé.
Bán online cũng vậy thôi. Có người bán một sản phẩm. Có người dựng được một điểm hẹn: khách tới để coi hàng, hỏi kinh nghiệm, đọc hướng dẫn, mua thêm phụ kiện, quay lại khi cần. Cái sau bền hơn cái trước. Vì sản phẩm có thể đổi, còn cái ngã ba mình dựng trong đầu khách thì còn.
Nếu muốn bớt mần ăn theo cảm giác, bạn có thể thử soi lại đơn hàng, biên lời và vòng quay vốn bằng bộ công cụ phân tích đơn hàng của KinhDoanh.net. Thấy con số rồi, mình mới biết nên giữ món nào, buông món nào, và đồng vốn đang nằm chết ở đâu.
Đọc cho tỉnh
Nói Mạc Cửu giỏi hổng có nghĩa là thời của ông sạch trơn như truyện cổ. Vùng biên viễn hồi đó có chính trị, quân sự, bang hội, quyền lực lớn nhỏ đan vô nhau. Làm ăn lớn trong thời loạn luôn có phần dữ dội. Mình học ông ở con mắt nhìn vị trí và cách dựng cộng đồng, chớ đừng tưởng cứ ra chỗ xa là làm vua một cõi.
Hà Tiên thành chuyện lớn vì nó nằm đúng mạch và có người biết gom mạch đó lại. Còn shop của mình, dù nhỏ, cũng nên tự hỏi: mình đang bán ở một chỗ chết, hay đang mở được một cái bến để người ta muốn ghé hoài?
Bài viết cùng chuyên mục
