Có bao giờ bro cầm trên tay một món đồ mà bro tin chắc là nó xịn tới mức vắt ra nước, tốt tới mức hông có cái thứ hai trên đời, xong rồi xách đít đi chào hàng khắp xóm mà rốt cuộc... đếch có ai thèm mua hông?
Cái cảm giác đó nó uất ức lắm! Bro nhìn tụi khách hàng bằng nửa con mắt, thầm chửi rủa trong bụng: "Đồ ngu, đồ hông biết xài hàng, hàng xịn giá bèo vầy mà hổng biết đường mà quẹt thẻ!". Xong rồi bro ủ rũ ôm cục tức đi ngủ, sáng hôm sau vác cái mặt sưng sỉa đi dẹp tiệm, để lại đằng sau một đống hàng tồn kho và một khoản nợ chà bá lửa.
Cái bi kịch đó, hổng phải chỉ riêng mấy anh em shop nhỏ tụi mình mắc phải đâu. Nhìn lại hơn hai trăm năm trước, có một thằng cha tên là Frederic Tudor, một tay nhà giàu bướng bỉnh ở bên nước Mỹ, cũng từng nếm trải cái sự chua chát đó. Nhưng cái cách chả đứng lên và lật ngược thế cờ, ép cả một cái thị trường bự chảng phải quỳ lạy xì tiền ra mua cái món đồ mà trước đó họ chê ỏng chê eo, mới là thứ đáng để tụi mình xách dép học theo tới già.
***
Chuyện bắt đầu vào cái năm 1806, mùa đông bên xứ sở cờ hoa nó lạnh teo râu. Băng tuyết đóng mảng mảng trên mấy cái mặt hồ. Frederic Tudor, lúc đó là một gã trai trẻ ngông cuồng, đứng co ro bờ hồ nhìn mấy tảng băng lạnh ngắt rồi tự nhiên não chả lóe lên một cái ý tưởng điên rồ: Đem băng tuyết này đi bán cho mấy xứ nóng chảy mỡ!
Nghĩ thử coi, ở mấy vùng nhiệt đới như vùng biển Caribbean hay Ấn Độ, trời nắng như đổ lửa, người ta thèm một hớp nước mát lạnh để giải nhiệt hơn thèm vàng. Nếu mình đem ba cái cục nước đá đóng băng tự nhiên này chở tới đó bán, thì chắc chắn là mình hốt bạc vạn! Nhu cầu rõ rành rành rành ra đó, một thị trường khổng lồ đang khát khô cả họng, chỉ chờ mình đem nước đá tới giải cứu.
Thế là Tudor quất luôn. Ổng dốc sạch sành sanh vốn liếng, thuê giang hồ vô rừng đục 130 tấn băng từ mấy cái hồ đóng băng, lấy mạt cưa phủ lên giữ nhiệt, mướn nguyên một chiếc tàu bự chà bá chở thẳng xuống vùng Caribbean. Trong đầu ổng lúc đó chắc mẩm: "Kiểu này chuyến tàu cập bến là tụi nó xúm vô giành giật mua cho bằng sạch, mình sẽ giàu to!".
Nhưng cuộc đời đâu có dễ ăn của ngoại!
Chuyến tàu của Tudor cập bến. Nước đá hổng có bị tan chảy hết, vẫn còn nguyên tảng bốc khói lạnh ngắt. Ổng hớn hở bưng đá xuống bến cảng, rao bán ầm ĩ. Và bro đoán xem chuyện gì xảy ra?
Đếch có ai mua!
Mấy tay dân địa phương đứng bu quanh cái cục băng, chỉ trỏ xì xầm, có thằng còn thò ngón tay vô sờ thử rồi giật bắn mình la làng vì tưởng bị phỏng. Họ nhìn Tudor y chang như nhìn một thằng điên trốn trại.
Bro biết tại sao hông? Tại vì từ đời ông sơ ông cố tới giờ, cái xứ nóng nực này họ chưa từng thấy nước đá bao giờ. Họ hổng có khái niệm uống cà phê đá, hổng biết uống trà đá, cũng hổng có tủ lạnh để xài. Họ quen với việc uống nước ấm, uống rượu nóng rồi. Bây giờ tự nhiên có thằng đem một cục nước lạnh buốt tới bão "mua đi, giải nhiệt nè", não bộ của họ hổng tiếp thu được. Họ từ chối!
Và thế là 130 tấn nước đá của Tudor tan chảy thành vũng nước lèo nhèo dưới cái nắng gay gắt của vùng nhiệt đới. Ổng phá sản, vỡ nợ, bị chủ nợ rượt chạy sút quần, thậm chí còn bị tống vô tù vì hổng có tiền trả nợ.
Đó là cái giá chát chúa cho cái tư duy ảo tưởng sức mạnh của con buôn: Đem bán một thứ cực tốt cho một thị trường chưa hề có thói quen sử dụng!
***
Nếu là mấy anh em tụi mình, chắc vỡ nợ kiểu đó là tự ải đi trốn nợ luôn rồi. Nhưng thằng cha Tudor này lì đòn lắm. Mãn hạn tù xong, ổng hổng chịu thua. Ổng bắt đầu vắt óc suy nghĩ: "Hàng của mình xịn, nhưng người ta hông biết xài. Vậy thì mình phải DẠY cho họ cách xài!".
Lần tái xuất này, Tudor đổi chiến thuật. Ổng hổng có đem đá ra chợ gào thét kêu người ta mua nữa. Ổng lẳng lặng chở nước đá tới mấy cái quán Bar, mấy cái tửu lầu sầm uất nhất ở khu đó. Ổng gặp trực tiếp mấy cha chủ quán, ổng quăng cục đá lên bàn rồi đưa ra một cái kèo hổng ai dám từ chối: "Tao cho mày xài nước đá MIỄN PHÍ suốt một năm trời!".
Điều kiện của ổng cực kỳ đơn giản: Bất cứ ly rượu nào, ly cocktail nào bưng ra cho khách, cũng phải bỏ cục đá vô ướp cho thiệt là lạnh.
Ông chủ quán Bar nghe vậy khoái quá, tự nhiên có thằng dâng đồ tới tận miệng cho xài chùa, hổng xài là ngu! Thế là từ hôm đó, khách vô Bar nhậu, thay vì bưng ly rượu nóng hổi như mọi khi, nay họ được phục vụ một ly cocktail mát lạnh bốc hơi sương. Họ nhấp một ngụm. Má ơi nó sảng khoái tới tận tâm can tì phế thận! Giữa cái xứ nóng như cái lò thiêu mà có một ngụm nước lạnh ngắt tuôn vô cổ họng, nó sướng hổng có bút mực nào tả nổi.
Và thế là cái "cơn nghiện" bắt đầu lan ra.
Hôm sau khách đi qua cái quán Bar bên cạnh (hổng có xài nước đá của Tudor), kêu ly rượu nóng uống vô, tự nhiên họ thấy lạt nhẽo, thấy khó chịu, dội ngược liền! Họ bỏ quán đó, chạy ùa về cái quán có ướp đá để nhậu. Tiếng lành đồn xa, người ta ghiền cái cảm giác mát lạnh đó. Uống nước phải có đá nó trở thành một cái chuẩn mực, một thứ nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống của dân xứ nóng.
Tới lúc này, khi cái bẫy thói quen đã sập xuống, Tudor bắt đầu thu lưới. Ổng thong thả đi tới mấy cái quán Bar, gõ bàn cạch cạch: "Hết 1 năm xài chùa rồi nha mấy cưng, từ ngày mai tao bắt đầu thu tiền nước đá!".
Mấy ông chủ quán Bar lúc này có dám la làng hông? Dám nghỉ chơi hông? Đâu có được! Cắt nước đá một cái là khách quen nó chửi um sùm, nó tẩy chay quán liền. Họ buộc phải ngoan ngoãn móc ví ra trả tiền mua nước đá của Tudor, dù giá ổng đưa ra có chát cỡ nào đi chăng nữa.
Và như vậy, từ một thằng điên phá sản, Frederic Tudor chễm chệ leo lên ngai vàng, trở thành "Vua Nước Đá" giàu nứt đố đổ vách của nước Mỹ, kiểm soát toàn bộ ngành công nghiệp xuất khẩu băng tuyết khổng lồ.
***
Câu chuyện của thằng cha buôn nước đá này nó dập vô mặt mấy anh em làm kinh doanh tụi mình một sự thật quá đỗi tàn nhẫn: Đừng bao giờ cố gắng thay đổi thói quen của người khác bằng cái mỏ của bạn!
Bro nhập một cái phần mềm quản lý bán hàng siêu đỉnh về, rồi đi chào hàng mấy bà thím bán tạp hóa. Bro gào thét, vẽ biểu đồ, chứng minh là xài phần mềm này sẽ quản lý được kho hàng, đỡ thất thoát. Mấy bả nghe xong ngáp dài: "Cô xài sổ tay ghi chép mấy chục năm nay quen rồi, phần mềm quỷ gì rắc rối tao hông xài!". Bro chửi bả ngu hông chịu tiếp thu công nghệ. Hổng phải bả ngu, mà tại não bộ con người luôn có xu hướng kháng cự lại sự thay đổi.
Chiêu của Vua Nước Đá dạy tụi mình làm sao? Nhào vô tiệm bả, cài giùm bả xài miễn phí 3 tháng. Mỗi ngày tới nhập liệu giùm bả luôn. Bả xài riết 3 tháng, tới lúc bả hông cần nhớ bảng giá, bấm tạch tạch là ra hoá đơn. Bả quen với sự sướng đó rồi. Tới ngày thứ 91, bro khóa mẹ nó tài khoản lại. Lúc đó bả phải tự giác lôi cuốn sổ tay ra ghi chép lại từ đầu, bả sẽ thấy cực như chó. Sự "Mất mát" đó nó tạo ra nỗi đau, và bả sẽ tự động xì tiền ra mua bản quyền phần mềm để được sướng trở lại!
Cuộc đời làm ăn buôn bán nó bạc bẽo vậy đó anh em. Muốn bán được hàng, nhiều khi phải cắn răng chịu lỗ, tống cái đồ của mình vô miệng khách, ép khách xài cho tới lúc khách ghiền cmnl. Xong rồi mình mới nhẹ nhàng rút cái vòi miễn phí ra, đưa cái máy chém tới kề vô cổ.
Kinh doanh hổng phải là đi cãi lý coi hàng ai tốt hơn. Kinh doanh là cuộc chơi của những kẻ biết thao túng thói quen của đồng loại. Ai nắm được thói quen, kẻ đó là Vua.
Bài viết cùng chuyên mục
