Chi phí cơ hội giúp shop nói “không” dễ hơn
Nói không là phần khó nhất, nhất là khi cơ hội nghe có vẻ ngon. Nhưng shop nhỏ không thể thắng bằng cách thử tất cả cùng lúc. Mỗi lần nói có với một việc mới, mình đang lấy bớt sự tập trung khỏi việc đang tạo đơn hiện tại.
Trước khi nhận thêm một kèo, thêm một dòng hàng, thêm một kênh bán, hãy hỏi: việc này có làm việc chính yếu chậm lại không. Nếu có, phần chậm lại đó chính là chi phí cơ hội. Nhiều khi chi phí này không hiện trên hóa đơn, nhưng hiện trong inbox trả lời chậm, đơn đóng sai, tồn kho lệch, nội dung đăng không đều.
Shop càng nhỏ càng cần ưu tiên sắc. Một lựa chọn ít hào nhoáng nhưng làm đều và có dữ liệu có thể đáng hơn một cơ hội mới nghe rất hấp dẫn nhưng kéo mình ra khỏi nhịp đang chạy.
Mỗi lựa chọn đều có cái giá ẩn
Khi shop chọn nhập thêm một dòng sản phẩm, mình không chỉ bỏ tiền cho dòng đó. Mình còn bỏ cơ hội dùng số tiền ấy cho món khác, kênh khác, ads khác, hoặc đơn giản là giữ tiền mặt để an toàn hơn. Cái bị bỏ qua đó gọi là chi phí cơ hội.
Người mới kinh doanh thường nhìn câu hỏi theo kiểu “món này có lời không?”. Nhưng câu hỏi tốt hơn là: “So với những lựa chọn khác, món này có đáng lấy vốn, thời gian và sự chú ý của mình không?”. Vì vốn, thời gian, sức người của shop nhỏ đều có hạn.
Hiểu chi phí cơ hội giúp mình bớt ôm đồm và bớt tiếc sai chỗ.
Không phải cơ hội nào cũng nên chụp
Một nhà cung cấp báo giá tốt. Một trend đang lên. Một người quen rủ mở thêm kênh. Một khách hỏi món shop chưa bán. Tất cả đều có vẻ là cơ hội. Nhưng nếu shop chạy theo hết, mình sẽ phân tán vốn, nội dung, tồn kho và năng lượng.
Cơ hội tốt phải hợp với năng lực hiện tại. Nếu shop đang còn rối đóng hàng, thêm một dòng sản phẩm khó tư vấn có thể làm lỗi tăng. Nếu shop chưa quản tồn kho chắc, mở thêm kênh bán dễ lệch hàng. Nếu dòng tiền mỏng, nhập trend quá nhiều có thể kẹt vốn.
Chi phí cơ hội không bảo mình sợ mọi thứ. Nó nhắc mình mỗi cái “có” đều đi kèm nhiều cái “không”.
Ví dụ: nhập thêm hàng hay cải thiện món đang bán
Shop có 20 triệu. Lựa chọn A là nhập một dòng mới đang hot. Lựa chọn B là mua thêm hàng cho món đang bán đều, chụp lại ảnh, chạy thử nội dung mới và cải thiện đóng gói. Nếu chỉ hỏi “dòng mới có lời không”, câu trả lời có thể là có. Nhưng nếu hỏi “20 triệu này dùng ở đâu tạo cơ hội tốt hơn”, câu chuyện khác hẳn.
Dòng mới có thể lời cao nhưng chưa biết khách của shop có mua không. Món cũ lời vừa phải nhưng đã có dữ liệu, đã có khách hỏi, đã biết lỗi. Tùy tình hình, lựa chọn B có thể an toàn và hiệu quả hơn.
Không có đáp án chung. Điểm quan trọng là so lựa chọn với nhau, không so một lựa chọn với khoảng trống.
Thời gian của chủ shop cũng là vốn
Nhiều quyết định không tốn nhiều tiền nhưng tốn rất nhiều thời gian. Tự học một kênh mới, tự làm website, tự quay video mỗi ngày, tự đóng gói toàn bộ. Nếu việc đó kéo chủ shop ra khỏi hoạt động tạo tiền chính, chi phí cơ hội có thể lớn.
Ví dụ chủ shop dành ba ngày chỉnh logo trong khi inbox khách đang chậm, tồn kho chưa kiểm, ảnh sản phẩm cũ chưa thay. Logo đẹp hơn một chút chưa chắc tạo thêm đơn, còn những việc kia có thể ảnh hưởng doanh thu ngay.
Không phải việc nào tự làm cũng tiết kiệm. Có khi mình tiết kiệm tiền nhưng tiêu mất cơ hội lớn hơn.
Cách dùng chi phí cơ hội khi ra quyết định
Trước một quyết định, hãy viết ra ít nhất hai lựa chọn thay thế. Nếu nhập hàng A, mình không nhập hàng gì? Nếu chạy ads kênh này, mình không thử kênh nào? Nếu giảm giá sâu, mình bỏ cơ hội giữ định vị nào? Viết ra vậy giúp quyết định bớt mơ hồ.
Sau đó hỏi ba câu: lựa chọn nào có dữ liệu chắc hơn, lựa chọn nào hợp với điểm mạnh hiện tại, lựa chọn nào nếu sai thì ít làm shop nguy hiểm hơn. Câu trả lời không luôn dẫn tới lựa chọn an toàn nhất, nhưng giúp mình biết mình đang đánh đổi điều gì.
Đặc biệt với shop nhỏ, đừng đánh đổi dòng tiền sống còn để lấy cơ hội chưa rõ. Có cơ hội bỏ qua vẫn còn cơ hội khác. Nhưng vốn kẹt hết thì cơ hội tốt cũng không chụp được.
Biết bỏ bớt là một kỹ năng kinh doanh
Người bán giỏi không phải người ôm mọi thứ. Họ biết món nào đáng thử, món nào nên đợi, món nào nên bỏ. Chi phí cơ hội là cái kính giúp mình thấy phần bị khuất của mỗi lựa chọn.
Lần tới khi thấy một cơ hội mới, đừng chỉ hỏi “có lời không?”. Hãy hỏi thêm: “Nếu chọn cái này, mình đang bỏ cái gì?”. Câu hỏi đó làm mình chậm lại một chút, nhưng nhiều khi chính cái chậm đó cứu shop khỏi một quyết định quá nhanh.
Bài viết cùng chuyên mục
