Honda Soichiro: bài học biến thất bại thành thông tin

"Với nhiều người, thành công là thứ tôi đang có. Nhưng thành công chỉ là 1% kết quả, đến từ 99% còn lại mà người ta gọi là thất bại." Câu nói đó là của Honda Soichiro, người sáng lập hãng Honda. Nó không phải lời an ủi cho có. Đời ông đúng nghĩa là một chuỗi thất bại nối tiếp nhau, và mỗi lần ngã ông lại nhặt từ đó một thứ để đi tiếp. Người đàn ông từng bị từ chối, bị chê cười, bị bom đạn phá sạch nhà máy, lại trở thành biểu tượng của ngành công nghiệp xe máy thế giới.

Honda Soichiro dạy ta điều gì về thất bại? Honda Soichiro (1906–1991), người sáng lập tập đoàn Honda, xem thất bại không phải là dấu chấm hết mà là nguồn thông tin để cải tiến. Ông nhiều lần thất bại: bị Toyota từ chối lô bạc piston vì kém chất lượng, nhà máy bị phá hủy trong chiến tranh, sản phẩm đầu đời thô sơ. Nhưng mỗi lần ông đều phân tích nguyên nhân, học lại từ đầu và làm tốt hơn. Bài học cốt lõi: thất bại chỉ vô nghĩa nếu bạn không rút ra điều gì từ nó.

Với người buôn bán, nơi mỗi lô hàng ế, mỗi chiến dịch quảng cáo lỗ, mỗi đơn bị bom đều khiến ta nản, cách Honda nhìn thất bại là một góc nhìn đáng để học.

Honda đã thất bại những gì trước khi thành công?

Câu chuyện thường được kể nhất là về những chiếc bạc piston. Khi còn trẻ, Honda dồn hết tâm huyết làm bạc piston để bán cho Toyota, nhưng bị từ chối vì chất lượng không đạt. Thay vì bỏ cuộc, ông quay lại trường học để hiểu cho bằng được vì sao sản phẩm của mình hỏng, dù bị nhiều người mỉa mai. Ông không học để lấy bằng, ông học để vá lỗ hổng kiến thức đang khiến mình thất bại.

Rồi chiến tranh ập tới. Nhà máy của ông bị bom tàn phá. Thay vì than thân, ông đi nhặt những thùng nhiên liệu thừa mà quân đội Mỹ bỏ lại, gọi vui đó là "quà từ Tổng thống Truman", và tận dụng làm nguyên liệu sản xuất. Khi đất nước kiệt quệ sau chiến tranh, người dân thiếu phương tiện đi lại, ông gắn động cơ nhỏ vào xe đạp, tạo ra chiếc xe máy thô sơ đầu tiên giải quyết đúng nhu cầu thật của thời điểm đó.

Vì sao "thất bại là thông tin" lại quan trọng?

Điểm khác biệt giữa Honda và một người chỉ đơn giản là lì lợm nằm ở chỗ: ông không lặp lại cùng một việc và mong kết quả khác. Mỗi thất bại với ông là một dữ liệu cho biết chỗ nào sai, để lần sau sửa đúng chỗ đó. Bị từ chối bạc piston, ông không cố chào hàng lại bản cũ, mà đi tìm hiểu vì sao nó kém rồi làm bản tốt hơn.

Đây chính là chỗ nhiều người buôn bán mắc kẹt. Một chiến dịch quảng cáo lỗ, họ buồn rồi bỏ qua, vài tháng sau chạy lại y hệt và lại lỗ. Một mẫu hàng ế, họ nhập tiếp mẫu tương tự vì "thấy người ta bán được". Thất bại chỉ biến thành kinh nghiệm khi bạn chịu ngồi xuống mổ xẻ nó, còn nếu chỉ thấy nản rồi quên, bạn sẽ trả học phí đó nhiều lần.

Bài học Honda cho người bán hàng hôm nay

Tinh thần của Honda có thể gói lại thành vài thói quen cụ thể mà bất kỳ người bán nào cũng áp dụng được.

Cái khó không phải là tránh thất bại, vì điều đó bất khả thi trong buôn bán. Cái khó là biến mỗi lần vấp thành một bài học cụ thể để lần sau ít vấp hơn ở đúng chỗ đó.

Câu hỏi thường gặp

Honda Soichiro khởi nghiệp từ con số không phải không?

Gần như vậy. Ông xuất thân trong gia đình thợ rèn, không học hành bài bản, bắt đầu từ nghề sửa xe rồi tự mày mò sản xuất. Ông không có vốn lớn hay quan hệ rộng từ đầu, mọi thứ đều xây từ tay nghề, sự tò mò kỹ thuật và khả năng đứng dậy sau thất bại.

Câu nói nổi tiếng nhất của Honda về thất bại là gì?

Đó là ý: thành công mà người ta thấy chỉ là 1%, đến từ 99% còn lại là thất bại. Ý ông muốn nói phần nổi của thành công rất nhỏ so với vô số lần thử và sai phía sau. Người ngoài chỉ thấy phần thắng, không thấy đống đổ vỡ đã tạo nên nó.

Người bán nhỏ học được gì thực tế từ Honda?

Thực tế nhất là tập thói quen "khám nghiệm" mỗi thất bại nhỏ. Đơn bị bom, mẫu ế, livestream ít người xem, hãy hỏi vì sao và ghi lại. Sau vài tháng, bạn sẽ có một cuốn sổ kinh nghiệm riêng đáng giá hơn bất kỳ khóa học nào, vì nó đúng với chính shop của bạn.

Kết luận

Honda Soichiro không phải người chưa từng thất bại, mà là người thất bại nhiều hơn phần lớn chúng ta, chỉ khác là ông biết cách học từ đó. Với ông, mỗi cú ngã đều để lại một mẩu thông tin, và gom đủ những mẩu đó lại thì thành con đường đi lên.

Lần tới khi một đơn hàng đổ bể hay một chiến dịch thất bại, thay vì chỉ thấy nản, hãy thử ngồi xuống hỏi mình một câu đơn giản: lần này mình học được gì? Câu hỏi nhỏ đó, lặp lại đủ nhiều, chính là thứ phân biệt người càng bán càng giỏi với người mãi giậm chân tại chỗ.

Bài thuộc chuyên mục Bài học thương nhân của Ban Biên Tập KinhDoanh.net, biên soạn lại từ các tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp Honda Soichiro.