Hãy thử đếm số lần bị từ chối này: trượt đại học hai lần, nộp đơn ba mươi chỗ làm đều bị loại, xin vào một tiệm gà rán mà trong hai mươi bốn người chỉ mình anh bị đánh rớt. Người gánh chuỗi thất bại đó là Jack Ma, người sau này lập ra Alibaba và thay đổi cách hàng triệu doanh nghiệp nhỏ Trung Quốc buôn bán. Điều đáng nói không phải là ông từng bị từ chối nhiều tới vậy, mà là ông không xem đó là dấu hiệu mình kém cỏi, mà xem như một phần tất yếu của hành trình.
Jack Ma dạy ta điều gì về khởi nghiệp? Jack Ma, người sáng lập Alibaba, là minh chứng cho sức mạnh của sự kiên trì trước vô số lời từ chối. Trước khi thành công, ông bị trượt đại học, bị hàng chục nơi từ chối tuyển dụng, bị nhiều nhà đầu tư chê ý tưởng là "ngớ ngẩn nhất từng nghe". Nhưng ông kiên định với sứ mệnh dùng internet giúp các doanh nghiệp nhỏ vươn ra thế giới. Bài học cốt lõi: từ chối là chuyện bình thường, điều quyết định là bạn có tiếp tục đứng dậy đi tiếp hay không.
Với người buôn bán thường xuyên nếm trải thất bại, từ đơn bị hủy, khách chê, tới những tháng ế ẩm, cách Jack Ma đối diện với sự từ chối là một liều tinh thần đáng để học.
Jack Ma đối diện với từ chối như thế nào?
Điều khiến Jack Ma khác biệt không phải là ông không đau khi bị từ chối, mà là ông không để nó định nghĩa giá trị bản thân. Ông từng nói mình biết ơn tất cả những sai lầm và những lần bị khước từ, vì không có chúng thì không có Alibaba. Với ông, mỗi lời "không" không phải là phán quyết về việc ông giỏi hay dở, mà chỉ là một chặng phải đi qua.
Khi ông đi gọi vốn cho Alibaba năm 1999, rất nhiều người bảo ý tưởng làm chợ online cho doanh nghiệp nhỏ là viển vông. Khi ông làm nền tảng thanh toán, người ta lại bảo đó là ý tưởng tệ nhất. Ông vẫn làm. Không phải vì ông chắc chắn mình đúng, mà vì ông tin vào việc mình đang cố giải quyết, và sẵn sàng chịu thêm vài lời từ chối nữa để theo đuổi nó.
Vì sao "quen với từ chối" lại là một kỹ năng?
Nhiều người bỏ cuộc không phải vì ý tưởng sai, mà vì không chịu nổi cảm giác bị từ chối lặp đi lặp lại. Một vài đơn bị bom, vài khách để lại đánh giá xấu, một đợt hàng ế là đủ khiến họ nản và buông. Jack Ma cho thấy điều ngược lại: nếu xem từ chối là chuyện sẽ xảy ra thường xuyên, bạn sẽ không gục ngã mỗi lần nó tới.
Ông khuyên người khởi nghiệp nên học từ những câu chuyện thất bại nhiều hơn là chỉ nghe chuyện thành công, vì chuyện thành công thường giấu đi phần vất vả phía sau. Khi bạn hiểu rằng ai đi xa cũng từng bị từ chối rất nhiều, bạn sẽ thôi nghĩ thất bại là dấu hiệu mình nên dừng lại.
Bài học Jack Ma cho người bán hàng hôm nay
Tinh thần của Jack Ma có thể chuyển thành vài cách nghĩ rất thực tế cho người buôn bán.
| Cách nghĩ của Jack Ma | Áp dụng cho shop hôm nay |
|---|---|
| Từ chối là bình thường, không phải phán quyết về bạn | Khách không mua, để đánh giá xấu, đừng coi đó là mình thất bại toàn diện |
| Học từ thất bại nhiều hơn từ thành công | Phân tích vì sao đơn hỏng, vì sao khách bỏ giỏ, để sửa đúng chỗ |
| Kiên định với việc mình đang giải quyết | Bám lấy nhu cầu thật của khách, đừng đổi hướng chỉ vì vài lời chê |
| Bền bỉ hơn là hoàn hảo | Cải thiện từng chút mỗi ngày thay vì chờ mọi thứ thật hoàn hảo mới làm |
Buôn bán là một chuỗi những lời từ chối nhỏ: khách lướt qua, khách hỏi rồi im, khách so giá rồi đi. Người trụ lại được không phải người không bị từ chối, mà là người không gục ngã sau mỗi lần như vậy.
Câu hỏi thường gặp
Jack Ma từng bị từ chối những gì trước khi thành công?
Rất nhiều. Ông trượt đại học hai lần, bị khoảng ba mươi nơi từ chối khi xin việc, và có giai thoại nổi tiếng là bị loại khi xin vào một tiệm gà rán dù gần như mọi ứng viên khác đều được nhận. Khi gọi vốn cho Alibaba, ông cũng bị nhiều nhà đầu tư chê ý tưởng. Chính chuỗi từ chối đó tôi luyện nên sự bền bỉ của ông.
Sứ mệnh của Jack Ma với Alibaba là gì?
Ông muốn dùng internet để giúp các doanh nghiệp nhỏ, người trẻ và những người thường bị bỏ qua có cơ hội cạnh tranh, vươn ra thị trường lớn hơn. Thay vì phục vụ các tập đoàn lớn, ông tập trung vào những người buôn bán nhỏ vốn thiếu nguồn lực và hạ tầng, đó cũng là điều khiến câu chuyện của ông gần gũi với người bán hàng nhỏ.
Người bán nhỏ học được gì thực tế từ Jack Ma?
Thực tế nhất là đừng để vài lời từ chối hay vài lần ế ẩm khiến bạn buông. Hãy xem từ chối là một phần của nghề, ghi lại bài học từ mỗi lần vấp, và kiên định với nhu cầu thật mà bạn đang phục vụ. Sự bền bỉ qua những lần "không" thường là thứ phân biệt người trụ lại với người bỏ cuộc.
Kết luận
Jack Ma không thành công vì ông may mắn hay chưa từng thất bại. Ông thành công vì ông chịu được nhiều lời từ chối hơn phần lớn người khác, và mỗi lần bị khước từ ông vẫn chọn đứng dậy đi tiếp với niềm tin vào việc mình làm.
Lần tới khi một khách quay lưng, một đơn bị hủy hay một đợt hàng ế khiến bạn muốn bỏ cuộc, hãy nhớ rằng người đi xa nhất thường là người bị từ chối nhiều nhất mà vẫn không dừng lại. Câu hỏi không phải là bạn có bị từ chối hay không, mà là bạn sẽ đứng dậy chứ?
Bài thuộc chuyên mục Bài học thương nhân của Ban Biên Tập KinhDoanh.net, biên soạn lại từ các tư liệu về Jack Ma và hành trình của Alibaba.
Bài viết cùng chuyên mục
