Lạm phát và nhập siêu đẩy giá vốn: shop nhỏ có nên tăng giá ngay?

Tin lạm phát và nhập siêu nghe có vẻ xa bàn đóng hàng, nhưng thật ra nó chạm shop nhỏ rất nhanh. Một thùng hàng nhập về mắc hơn chút, phí vận chuyển nhích lên chút, nguyên liệu tăng vài phần trăm, cuối tháng nhìn lại biên lời đã mỏng đi lúc nào không hay.

Vấn đề là shop nhỏ thường không có phòng tài chính ngồi tính kịch bản. Mình bán mỗi ngày, thấy khách còn hỏi giá cũ, đối thủ còn treo giá cũ, nên cứ ráng giữ. Giữ một thời gian thì đơn vẫn có, nhưng lời thì teo. Đến lúc chịu hết nổi mới tăng giá cái rụp, khách lại hỏi “sao nay mắc dữ vậy shop?”.

Bài này không bàn chuyện kinh tế vĩ mô cho sang. Mình coi nó như một tiếng chuông nhỏ: nếu giá vốn đang thay đổi, shop nên sửa cách bán trước khi bị ép phải sửa giá trong thế bị động.

Đừng hỏi “có tăng giá không” quá sớm

Câu đầu tiên nhiều shop nghĩ tới là tăng giá. Nhưng tăng giá không phải lúc nào cũng sai, cũng không phải lúc nào cũng đúng. Nếu shop chưa biết món nào đang lời bao nhiêu, tăng giá chỉ là phản xạ. Có khi tăng nhầm sản phẩm kéo khách, còn sản phẩm âm lời thì vẫn để nguyên.

Trước khi chỉnh bảng giá, shop nên tách sản phẩm thành ba nhóm. Nhóm một là hàng kéo khách: lời không nhiều nhưng giúp khách vào shop. Nhóm hai là hàng lời tốt: bán ít hơn nhưng đáng giữ. Nhóm ba là hàng nhìn có doanh số mà hao công, đổi trả nhiều, phí ship cao, lời thật thấp.

Nếu giá vốn tăng, đừng xử cả shop bằng một mức tăng chung. Hàng kéo khách có thể giữ giá nhưng giảm quà tặng. Hàng lời tốt có thể tăng nhẹ, nói rõ lý do. Hàng lời thấp thì hoặc đổi combo, hoặc dừng nhập thêm, chứ đừng tiếc vì “mẫu này nhìn cũng có đơn”.

Khuyến mãi cũ có thể đang ăn vào tiền lời

Nhiều shop quen tay để freeship, tặng kèm, giảm 10% như một phần cố định của cách bán. Lúc giá vốn ổn thì được. Khi chi phí đầu vào tăng, mấy khoản “cho vui” này thành lỗ thật.

Thay vì bỏ khuyến mãi đột ngột, shop có thể đổi luật chơi cho mềm hơn. Ví dụ freeship từ đơn 199k chuyển thành từ 249k. Quà tặng chỉ áp dụng cho combo. Giảm giá trực tiếp đổi thành tích điểm hoặc voucher lần sau. Khách vẫn thấy có lợi, còn shop bớt chảy máu biên lời.

Điểm cần nhớ: khuyến mãi không phải để shop chứng minh mình hào phóng. Nó phải kéo được đơn có lời, hoặc kéo khách quay lại. Nếu không làm được một trong hai chuyện đó, nên coi lại.

Combo là cách tăng giá ít gây sốc hơn

Có những món tăng giá 5.000 đồng khách đã hỏi. Nhưng nếu shop đổi sang combo hợp lý, khách lại dễ chấp nhận hơn vì họ nhìn tổng giá trị, không soi từng món lẻ.

Ví dụ shop mỹ phẩm mini có thể bán combo “đi làm cả ngày” gồm giấy thấm dầu, son dưỡng, xịt thơm nhỏ. Shop đồ gia dụng có thể gom khăn lau, túi rác, nước rửa thành set dọn bếp. Shop đồ ăn có thể giữ giá món chính nhưng thêm lựa chọn phần lớn hơn, topping lời tốt hơn.

Combo không phải gom hàng tồn cho xong. Combo tốt phải giải quyết một tình huống thật của khách. Khi khách thấy “à, mua vậy tiện hơn”, shop có khoảng thở để bảo vệ biên lời mà không cần treo bảng tăng giá quá lộ.

Nói với khách sao cho đỡ cứng?

Khách không ghét tăng giá bằng ghét cảm giác bị lừa. Nếu hôm qua shop nói “giá này chốt nhanh”, hôm nay tự nhiên tăng mà không giải thích, khách khó chịu là đúng.

Shop nhỏ có lợi thế là nói chuyện gần. Có thể nói rất đời: “Đợt này giá nhập lên, shop cố giữ mấy mẫu bán chạy tới hết lô này. Qua lô mới sẽ chỉnh nhẹ, khách quen cần thì chốt sớm giúp shop nha.” Câu này nghe thật hơn nhiều so với mấy dòng thông báo lạnh tanh.

Nếu tăng giá, nên cho khách một mốc rõ: từ ngày nào, áp dụng mẫu nào, đơn đã chốt có giữ giá cũ không. Sự rõ ràng làm khách dễ thông cảm hơn. Còn nhập nhằng thì chỉ cần vài comment là không khí bán hàng nặng liền.

Checklist nhanh trước khi chỉnh giá

• Tính lại giá vốn mới của 10 sản phẩm bán nhiều nhất.
• Ghi riêng phí ship, phí sàn, phí ads và tỉ lệ đổi trả nếu có.
• Chia sản phẩm thành hàng kéo khách, hàng lời tốt và hàng nên giảm nhập.
• Rà lại freeship, quà tặng, mã giảm giá đang chạy tự động.
• Thử combo hoặc phiên bản gói lớn trước khi tăng giá lẻ.
• Viết sẵn câu thông báo tăng giá bằng giọng gần khách, không đổ lỗi vòng vo.
• Giữ giá cũ cho đơn đã chốt để khỏi mất uy tín.

Mini quiz: shop có đang bán mỏng lời mà không biết?

Tự chấm 1 điểm cho mỗi câu “có”. Sau khi trang tải, theme sẽ hiện checkbox để shop tick và chấm điểm.

1. Shop biết giá vốn mới của nhóm sản phẩm bán chạy nhất?
2. Shop có tính phí ship/ads/đổi trả vào lời thật?
3. Shop biết khuyến mãi nào đang ăn vào biên lời?
4. Shop có ít nhất một combo giúp tăng giá trị đơn hàng?
5. Shop có câu thông báo tăng giá rõ ràng cho khách quen?

Chọn mức điểm của shop:

0–2 điểm

Đừng vội tăng giá. Việc cần làm trước là ngồi lại với bảng giá vốn, càng sớm càng đỡ đau.

3–4 điểm

Shop đã nắm được phần chính, có thể thử chỉnh combo hoặc điều kiện freeship trước khi tăng giá lẻ.

5 điểm

Shop đang kiểm soát khá tốt. Nếu phải tăng giá, hãy làm từ tốn và nói thật với khách quen.

Còn chuyện tăng giá, để mai khỏi giật mình

Có những ngày mình nhìn giá nhập mới mà muốn thở dài. Nhưng kinh doanh nhỏ không thua vì một lần giá vốn tăng; thường thua vì mình ngại nhìn thẳng vào con số quá lâu. Cứ mở file ra, tính lại từng món, bỏ bớt vài ưu đãi không còn hợp, nói với khách bằng giọng đàng hoàng. Làm vậy không hào nhoáng, nhưng nó giữ shop còn lời để mai còn bán tiếp.